Q, AlGore, internet e a imprenta

Ás veces caemos na tentación de crer que todo existe a partir de nós. E falamos da radicalidade das novas propostas. O software libre e o acceso libre á información como summun da historia universal. O fin da historia. Pero realmente non coñecemos a historia. E estamos moi equivocados.

No século XVI, a revolución luterana levou a un cisma na iglesia católica que finalmente conduciu á súa separación en dúas. As razóns desta separación pódense resumir en “a rei morto rei posto“, “el rey ha muerto! viva el rey!” ou que “hai que cambiar todo para que nada varíe”.

Mais -para min- o realmente interesante dese período convulso son dous feitos: o papel da imprenta nesa revolución e que…

…en estos 30 años, desde 1525 (inicio de la guerra de los campesinos) a 1555 (paz de Augusta entre protestantes y católicos), se experimentaron prácticamente todas los caminos de la transformación social. (ver entrevista completa ós autores da novela).

Deixando de lado esta segunda faceta da historia imos falar hoxe do papel dese instrumento maravilloso: a imprenta. A súa invención algúns anos antes tivo moito que ver neste proceso de cambio da sociedade. Permitiu non só aumentar a tirada de libros copiados (que antes facían os monxes-copistas) e a creación de octavillas, trípticos e información en xeral para ser distribuida con facilidade. Senón que tamén desplazou o centro do poder da información ós copistas con imprenta, editores, etc. Un número heteroxéneo e maior de persoas. Nada que ver coa homoxeneidade da iglesia.

A revolución consistiu en desplazar o centro de poder do control da información. Da iglesia ós editores. Do control centralizado ó descentralizado. Esto provocou certos cambios na sociedade, porque a tecnoloxía non é boa nin mala, pero tampouco neutra.
Pensando no papel da imprenta (e nas súas similitudes co cambio de paradigma da internet actual) estaba cando achei a entrevista de Al Gore (yo fui el próximo presidente de Estados Unidos), e todo me quedou claro. Di Al Gore:

¿Conoce la obra de Jürgen Habermas? Un hombre muy sabio. Sostiene que el foro público se ha transformado. Las bases de la moderna democracia fueron creadas durante la Ilustración y se basan en el dominio de la razón. La Ilustración, en sí misma, es un producto del nuevo sistema de información que nació de la aparición de la imprenta, porque otorgó a cada individuo la capacidad de sumarse a la conversación pública; permitió a la gente utilizar el conocimiento para mediar entre riqueza y poder, rompiendo la estructura feudal que se había construido en torno al monopolio de la información que ostentaba la Iglesia medieval.

Ahora, la meritocracia de las ideas que la Ilustración creó por medio de la palabra impresa ha sido sobrepasada por una nueva revolución. Gutenberg llegó hace 500 años. Hace 50 años llegó la televisión como la fuerza dominante. Esto supuso una regresión a los monasterios medievales, porque la fuente de los mensajes quedó en manos de muy pocos. Ahora, el individuo ya no puede intervenir en la conversación por encima de los medios de comunicación dominantes.

Pero Internet está empezando a desafiar a la televisión, aunque no tiene la capacidad de distribuir instantáneamente y en todas direcciones las imágenes televisadas, esta cualidad casi hipnótica de la televisión, la que le proporciona este atractivo masivo. Internet representa para mí la esperanza de recrear la conversación de la democracia.

Dende esta óptica podedes ler a novela Q, de Luther Blissett. Comprender o fenómeno luterano e o que supuxo a imprenta neses días convulsos axudaranos a entender tamén a situación actual con relación a internet.

Entende-lo conflito Israel-Libano

Estamos todos horrorizados polo conflito destos días. A cuestión reside en cómo resolvelo. Cómo aportar solucións para acabar con este conflito entre ¿países? Entendelo para poder controlalo. Algunhas claves residen para min nesta selección de enlaces:

YouTube, Wikipedia e a lei do 1:10:89

A través de Chuza!, entérome de que…

..dun grupo de 100 persoas con actividade na rede so unha vai crear contido, 10 van interactuar co contido (comentando, mellorando, chuzando) e as 89 restantes van soamente visualizalo.

Antony Mayfield

Ademáis de parecerme curioso –e símbolo do paradigma dos novos temos– que o periódico The Guardian se faga eco –aportando enlaces externos ó seu propio periódico– dun debate da blogosfera inglesa, quixera distinguir entre os dous casos que se dan como exemplo.

O YouTube e a Wikipedia. O modelo distribuido e o descentralizado. Se ben é certo que ambos comparten os seus recursos nun só centro: a súa páxina.

En YouTube o modelo de creación de contidos é distribuido: cada usuario sube os seus vídeos independentemente do que fagan o resto. Non existen filtros e ninguén decide a priori o que se pode poñer e o que non. Sigue unha lóxica de creación distribuida. Pola contra, a Wikipedia sigue unha lóxica de creación descentralizada, xa que cada contido a publicar pasa polo filtro dos xestores (ou bibliotecarios) da mesma, que poden borralo, editalo, etc.

O artigo de Antony Mayfield incide sobre todo na investigación sobre a creación de redes sociais. Dame a impresión logo de ler os artigos e ver a evolución dunha web e doutra, que a rápida explosión de actividade de YouTube comparada coa da Wikipedia ten dúas razóns de ser:

1. Ofrece un servicio atractivo para os usuarios que poden compartir videos, …
2. A creación non pasa un filtro. Simplemente se crea. Distribuidamente. Logo a comunidade xa filtrará en función do que gusta ou non.

Creo eu que son éstas as dúas claves do éxito de YouTube, do seu rápido despegue. Algo a ter en conta polos novos creadores de ferramentas sociais.

«La modernización exige ruptura, pero también continuidad. Si la discontinuidad es total es porque la modernización viene completamente de fuera, por la conquista, y entonces vale más hablar de colonización o de dependencia que de modernidad»

— Alain Touraine. Crítica de la modernidad. Temas de Hoy

EP3 Radio, “a cultura” e o mundo dixital

Fai unhas semanas a sección EP3 do periódico de tirada nacional El País inaugurou unha radio dixital con só música copyleft.

Non é este un caso novo. Hai xa varios artistas que licencian as súas obras con diversas licencias distintas ó copyright. Así pois, comento a nova polo que ten de gramática cultural.

O anuncio en sí mesmo non é algo innovador. Pero o mero feito de que un periódico como El País -non precisamente coñecido por ser “alternativo” ou “contracultural”- teña este tipo de iniciativas da medida da dimensión -e futuro- do movemento copyleft. ¿Será que xa encontraron o seu modelo de negocio asociado ós produtos libres?

+ info relacionada:

Libertad, diversidade… e impatentabilidade, por David de Ugarte. Serie de artigos para introducirse no novo paradigma: cómo os libros, as películas… vamos, “a cultura” -por decilo con palabras grandilocuentes- non só non morrerá nun mundo sen patentes, senón que revivirá.

Música libre: plan de batalla, por David de Ugarte. “La libre distribución de contenidos no traerá ninguna solución por si misma si no va acompañada del nacimiento de un sector potente y con catálogo de música libre.”

Entrevista iniciática de EP3 radio sobre o copyleft e “a cultura”, con David de Ugarte, Javier de la Cueva e Santiago Ureta. O representante da SGAE non puido acudir por problemas de axenda.

Anécdota sobre a creación da SGAE. Recordo agora o de … a rei morto, rei posto.

Novela negra, guerra fría e comprensión da realidade

 

Os anos comprendidos entre finais dos oitenta e principio dos noventa foron moi convulsos no eido político. A caída do muro de Berlín, os sucesos da plaza de Tian’anmen, a perestroika, … en definitiva, a culminación da guerra fría. Neses anos -e debido á caída da URSS- moitos países se enfrontaron ó proceso de transición dun sistema de base comunista a outro de fundamentos capitalistas.

Nesa dura transición están ambientadas estas dúas novelas: Muerte de una heroína roja e Trilogía de Argel, da editorial Almuzara. Parte de guerra que alumea un rincón oscuro da historia. Que nos fai comprender un pouco mellor a realidade actual.

En Muerte de una heroína roja, o fío condutor é a investigación da morte de Guan «Hong Ying», unha traballadora modelo de rango nacional. De xeito transversal móstrase as reformas que desexa introducir Deng Xiaoping na China dos 90 e cómo iso afecta á sociedade. As reformas do xigante tranquilo. Os pequenos pasos que noquean a 1.300 millóns de habitantes.

Así mesmo, en Trilogía de Argel, podemos introducirnos na convulsa Arxelia de principios dos noventa. É máis dura esta novela que a anterior. Máis violencia física. Mais será cousa dos lugares, da xeografía. Da resolución dos conflitos. Nesta, ademáis -ou por conseguinte- podemos tamén coñecer de primeira man a creación das guerrillas integristas: os seus eixos internos e condicións de supervivencia.

Recordo agora unha frase da curtametraxe matadero:

Non move a fé as montañas que levanta a fame