E niso estamos cando descubro este video de Olga, onde ela e Felipe explican en qué consiste o Laboratorio de Innovación Social. Xenial!

[gv data="_PLbfdlkYQ8" width="425" height="350"][/gv]

The World Bank study defines natural capital as the sum of cropland, pastureland, forested areas, protected areas, and nonrenewable resources (including oil, natural gas, coal, and minerals).

Produced capital is what most of us think of when we think of capital: machinery, equipment, structures (including infrastructure), and urban land. But that still left a lot of wealth to explain. “As soon as you say the issue is the wealth of nations and how wealth is managed, then you realize that if you were only talking about a portfolio of natural assets, if you were only talking about produced capital and natural assets, you’re missing a big chunk of the story,” Hamilton explains.

The rest of the story is intangible capital. That encompasses raw labor; human capital, which includes the sum of a population’s knowledge and skills; and the level of trust in a society and the quality of its formal and informal institutions. Worldwide, the study finds, “natural capital accounts for 5 percent of total wealth, produced capital for 18 percent, and intangible capital 77 percent.”

Social institutions are most crucial. The World Bank has devised a rule of law index that measures the extent to which people have confidence in and abide by the rules of their society. An economy with a very efficient judicial system, clear and enforceable property rights, and an effective and uncorrupt government will produce higher total wealth.

Na entrevista con Ronald Bailey, Hamilton explica de novo -cun humor e claridade que se agradecen- en qué consiste o capital intanxible:

Intangible capital is capital that has an economic value but is not something you can drop on your foot.

It’s the preponderant form of wealth. When we look at the shares of intangible capital across income classes, you see it goes from about 60 percent in low-income countries to 80 percent in high-income countries. That accords very much with that notion that what really makes countries wealthy is not the bits and pieces, it’s the brainpower and the institutions that harness that brainpower. It’s the skills more than the rocks and minerals.

E, a pesar de levar tempo falando do informacionalismo, non deixan de sorprenderme os seus números:

el informe del Banco Mundial estima que mientras el capital natural representa sólo el 5% de la riqueza mundial y el capital manufacturado el 18%; el capital intangible representaría la mayor parte de la riqueza, un 77%.

Además de esta evidencia, la comparación entre países ricos y pobres (las tablas recojen los datos de los 10 más ricos y más pobres) es especialmente relevante. El capital intangible determina la mayor parte de la riqueza incluso en los países pobres, entorno al 60%, contradiciendo la idea de que estos países dependen fundamentalmente de sus recursos naturales.

De hecho, es paradigmático el caso de Nigeria, aquejado de graves problemas de pobreza a pesar de sus grandes recursos minerales pero que presenta valores de capital intangible negativos. Por el contrario, en los países ricos la importancia del capital intangible crece hasta valores próximos al 80% de media

O intanxible imponse ó tanxible. E desta premisa debemos aprender para reformular as estratexias de desenvolvemento:

Reason: Fifty years ago at the World Bank, it was all about tangible capital-factories, railroads, dams, and roads. Now it seems that enhancing intangible capital is huge, comparatively speaking, if the bank wants to spur more development.

Hamilton: In the old days, we thought if you built the infrastructure then development would come-the Field of Dreams model of development. It turns out to be a lot harder than that.

Ou en palabras de Juan Freire,

La economía del desarrollo ha documentado diversas evidencias que indican que en los países en desarrollo son aquellos proyectos basados en tecnologías ligeras y baratas ideados y gestionados por emprendedores locales los que alcanzan mayores tasas de éxito, mientras que los planes que se apoyan en una “burocracia masiva” asociada a la ayuda y planificación gubernamental suelen ser mucho menos eficaces.

Ese es el argumento de buena parte del trabajo de William Easterly (comentado aquí y aquí). Son especialmente inetersantes en este sentido su artículo de 2006, Planners vs. Searchers in Foreign Aid, en Asian Development Review (pdf). y sus libros de 2001, The Elusive Quest for Growth: Economists’ Adventures and Misadventures in the Tropics, y The White Man’s Burden: Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Ill and So Little Good.

Na sociedade da información existen 3 sectores principais, os dinamizadores da economía, os que marcan si un país ou rexión é produtor ou mero consumidor. E os 3 traballan con código:

• as biotecnolóxicas e farmacéuticas (xenético, biolóxico)
• a industria do software e telecomunicacións (código binario)
• a industria cultural e multimedia (imaxes, linguaxe)

Na actualidade, a capacidade dunha rexión para acada-lo desenvolvemento pasa por este tipo de industrias, por ser capaz de aglutina-lo coñecemento, recursos e institucións necesarias que permitan integrarse na economía global.

Si consideramos a aldea global como unha sociedade redistributiva, non recíproca, integrarse nos fluxos internacionais de comercio supón competir, especializarse e adaptarse. Pero este proceso non é neutro, e da súa configuración dependerá o futuro de millóns de persoas.

Observando os 2 mapas seguintes temos unha idea bastante clara de cómo é hoxe esta configuración. O primeiro mapa indica onde están localizados os nodos mundiais de innovación tecnolóxica:

O segundo onde se acumulan os pagos por royalties (moi ilustrativos tamén os mapas de importacións e exportacións):

De xeito moi visual obsérvase que existen 3 centros principais: Estados Unidos, Europa e Xapón. Esta situación trae consecuencias, pois a soberanía tecnolóxica é un factor fundamental para o desenvolvemento.

Nunha economía globalizada, con 3 industrias altamente competitivas e que traballan con código, con ideas, establecer unha lexislación internacional restrictiva sobre as mesmas (patentes, copyrights, dereitos de autor) non fai máis que poñer barreiras de entrada artificais ó resto de países, empresas e persoas.

Non fai máis que perpetuar e profundizar na configuración dun mundo desigual.

# 10:20h – 12:00h. Comezamos a sesión matinal repasando o feito o día anterior: cómo crear bitácoras e manter as estatísticas, as alertas de Google News para facer seguemento da entidade, de eventos ou palabras clave. Finalmente recórdase a creación da lista de correo para resolver dúbidas.

A mañá arranca probando a ferramenta de Google Calendar. Explícase e xógase coa creación de varios calendarios con distintas opcións de publicación e o uso de calendarios compartidos.

Xosé retoma a metáfora de escritorio virtual: a páxina de inicio como o escritorio virtual.

Explícase o uso de alias de correo en GMail. Neste punto plantéxase a dependencia excesiva da empresa Google. A xestión do correo dunha organización debe ser interna (con servidor propio) ou externa? Coméntase que ó final unha ONGD ten que decidir entre manter servizos propios (servidor de listas de correo, de correo-e, etc) ou externalizalo (a unha empresa privada de pago ou con ferramentas gratuitas).

Fálase da privacidade do usuario e das opcións que existen para garantila.

Explícase a fondo o RSS, a práctica farase coa ferramenta BlogLines. Tamén se amosa a funcionalidade dos navegadores Firefox e do IExplorer para facer o proceso de suscripción de forma sinxelo.

Entramos na parte multimedia do curso.

O uso de YouTube como televisión da organización. Xosé fala tamén da retroalimentación entre a tv en internet e os medios convencionais (no telediario da 2 existe un espazo de participación x ex, tamén tímidamente en Antena3 e no País). Pon o exemplo de Ecoloxistas en Acción como organización con boas prácticas. Explica que é importante realizar videos noticiables, de actualidade.

Logo pasamos a amosar o caso de outra ONGD que usa intensivamente internet: AI. Xosé destaca que a día de hoxe Amnistía Internacional consigue o 70% dos socios a través de internet. Exemplo da campaña… que no lo veas no significa que no exista.

Comeza o descanso.

Multimedialidade: fotos e videos – 12:20 – 14:00h

Empezamos contextualizando as 2 ferramentas usadas para a explicación: Flickr e YouTube.

A potencialidade de Youtube como televisión da organización. Por ex, videos de campo sobre os proxectos desenvolvidos. Campañas de sensibilización. Entrevistas a membros da organización, de contrapartes, etc.

Empezamos coa explicación práctica da ferramenta. A posteriori, explícase cómo incluir un video do curso no propio blog.

Xa finalmente preséntase os Wikis, qué son e para qué se poden usar nas organizacións. O exemplo da Wikipedia.

Xosé comenta que en Canal Solidario usan este tipo de ferramentas, por ex, para traducir os contidos de Canal Solidario. Durante o furacán Katrina, usouse un wiki para organiza-lo ocorrido en tempo real: recursos, últimas noticias, etc. No caso do Tsunami na India fíxose de igual modo: número e listados de víctimas, información para as organizacións, recursos dispoñibles, etc. Tamén se comenta o uso de Vivienda digna: lugares e horas das manifestacións, manifestos, diversos recursos.

Para rematar o seminario, Xosé Ramil comenta que o uso destas ferramentas é o futuro das organizacións. Tamén que, en Galicia, existe unha oportunidade cos medios locais que son máis accesibles que noutros lugares (x ex, Madrid onde están máis saturadas).

A decisión de optar por unha estratexia de comunicación en internet é unha decisión a longo plazo. Os maiores problemas co que se atopan en xeral as ONGD máis grandes e xerárquicas é que estos temas descoñécense e os directores da organización están máis interesados en sair nos grandes medios. Porén, o futuro xa pasa por unha estratexia de comunicación para internet.

Finalmente, explica o obxectivo da Fundación Chandra: que as ONGD sepan usar as novas tecnoloxías. Isto visibiliza a súa labor e facilita o acceso á información.

Rematamos o seminario explicando os principais proxectos da Fundación Chandra.

• Canal Solidario: portal xeralistas de temas sociais
• Solucionesong: dirixido a organizacións, os expertos responden ás consultas
• Hacsfalta: ONG solicitan ofertas de voluntarios e traballo remunerado
• Ekoos: para os xornalistas de medios de comunicación. Poden realizar consultas a expertos. Pretende incidir na calidade informativa dos temas sociais, pois en cantidade Xosé pensa que xa está cubertos os temas sociais.

Xosé Ramil, periodista nos inicios do proxecto Vieiros, logo participa en Inicia (primeira iniciativa de PRISA en internet). Posteriormente, coordinador do proxecto Canal Solidario. Actualmente actúa como coordinador do proxecto Ekoos.org tamén da Fundación Chandra.

# Sesión inicial da tarde 16:30h – 18:00h

Comeza Xosé a contar cómo xurde o proxecto Ekoos.org. Durante o conflito de Sudán dende canal solidario contáctase cos cooperantes no terreo e cubren unha información que estaba silenciada. Os medios entón fanse eco e existe xa unha retroalimentación internet-medios-cooperantes.

A partir de aquí demostraron que os cooperantes podían ser unha fonte de información fiable para os medios. Así xurde Ekoos.org que pretende pór en contacto a periodistas dos xornais con cooperantes especializados en certos temas.

Logo da introdución inicial, explica en qué consistirá o curso: en amosar inicialmente o uso de certas ferramentas. Posteriormente, e para dar soporte, a xente que o desexe poderá consultar as súas dúbidas a través dunha lista de correo creada a tal efecto.

Indica Xosé que os periodistas usan intensivamente a web, polo que ter unha presencia dinámica e activa é moi importante de cara a dar unha boa imaxe da organización para os periodistas.

Explica qué son as bitácoras ou blogs, e as súas características especiais. O trackback (comentarios entre blogs) como conversación na blogsfera. Mostra diferentes ferramentas para crear blogs, tamén buscadores especializados. Entre eles, a plataforma civiblog.

Os blogs como ferramenta de campaña para que os periodistas amplíen información. Ademáis da nota de prensa, si o periodista quere coñecer máis pode acudir ó blog para ampliala, logo, á hora de consultar coa organización xa coñece brevemente a problemática e manexa info, polo que pode facer preguntas máis adecuadas.

Fálase dos blogs Indigencia, Andadura, Ayuda Sahara, Sin Género de Dudas e Diario del camino de Santiago. Tamén se fala de Zexe.

Comeza o kit de inmersión. A partir de agora á vez que os alumnos experimentan Xosé explica o funcionamento. Agora posteo menos porque estou tamén eu resolvendo dúbidas.

Explícase a creación de blogs, noticias e alertas de google news, buscas eficientes en buscadores (cos tips: +, -, linto:, define:, …).

Unha vez explicadas as ferramentas, Xosé Ramil incide na idea de que o sistema operativo tende a ser levado á web e o PC de usuario simplemente se configura como un punto de acceso a internet. Incide tamén na idea de que Google é a empresa que xestiona toda a nosa información (correo-e, calendario, alertas, etc) como antes o foi Microsoft. Agora, vese a páxina persoalizada de Google como o sistema operativo propio en calquera lugar do mundo (calendario, notas, correo, noticias, etc).

Facemos a pausa da tarde.

# Segunda sesión da tarde do venres. 18:30h – 20:00h

Logo das múltiples ferramentas utilizadas comezamos a 2a sesión discutindo o uso dos blogs nas organizacións. Cómo poden servir éstos á comunicación da organización?

Para qué lle serve un blog a unha organización que xa ten web dinámica, foros, etc? Xosé Ramil indica que a principal novidade é a comunicación persoal e a creación dunha comunidade. Os blogs persoais VS os blogs oficiais das organizacións. Xosé indica que os persoais teñen máis liberdade de opinión.

Logo da posta en común, amósase o uso dos xestores de estatísticas. Élíxese o StatCounter para a explicación.

Volvemos ó blog e explícase o uso de etiquetas e cómo éstas poden axudar tanto ó posicionamento en buscadores como á propia usabilidade do blog.

Finalmente, introdúcese o conceto do RSS e das listas de correo ou grupos.

Remata con esto a sesión do venres.

Ponencia a cargo de Xabier Meilán. Ex-redactor do Ciberpaís, profesor da Escola de Xornalismo UAM/El País e do Máster de Comunicación Política do Instituto Uniersitario de Investigación Ortega e Gasset. Consultor electoral internacional, analista político e de medios.

# Inicio do seminario. Empeza a intervención de Xabier Meilán. 10:30h – 12:00h.

Comeza explicando os inicios de Internet: “invento” do Departamento de Defensa. Robustez da rede por non ser un sistema centralizado, xerárquico.

Xabier explica a Tese da constancia relativa: os ingresos das persoas gastados en medios sempre manteñen a mesma en porcentaxe respecto ó seu soldo (varía con el).

Subtese asociada: os novos medios sustitúen ós antiguos? Entón plantéxase… Internet como sustituto dos medios convencionais. Así, según Phil Meyer o último xornal en papel editarase no 2043. Mais tamén se dicía que o vídeo sería o sustituo do cine, actualmente vemos que non é así.

Pode internet romper tamén a tese de constancia relativa? Xabier asegura que pode ser así, na súa tese doutoral do 1996 observou que o gasto incrementouse.

Os medios que máis se resinten da chegada de internet son a radio e televisión. Aínda que tamén os xornais.

Ollamos a última enquisa do EGM da audiencia xeral de medios. A crise do sector xornalístico (maquillada na enquisa EGM) vén dada pola emerxencia de internet + aparición dos xornais gratuitos (xornais máis lidos en España a Maio 2006 por orde: 20 minutos, Marca, El País, Qué!, Metro directo, El Mundo).

Xabier indica quie hoxe, os ingresos dos periódicos obtéñense máis cos coleccionables que coa tirada do periódico. Crise do modelo de negocio? A entrada en bolsa é un factor importante tamén, como a pescadilla que se morde a cola: redución da aposta pola información de calidade para aumenta-lo beneficio. Consecuencia: crise do modelo de negocio dos periódicos… agora deben decidir si compiten en costes (cos gratuitos) ou en diferenciación (información de calidade, dar contexto).

Éntrase nun breve debate sobre a calidade dos xornais de pago e si dan información ou si están excesivamente politizados. A publicidade como factor de mantemento dos medios: as grandes empresas invirten moito en publicidade, o que tamén provoca que as noticias en contra delas sexan omitidas. O estado da cuestión en Galicia: excesiva dependencia da publicidade dos entes públicos.

Vólvese ó EGM. Observamos as estadísticas por medios en función do xénero, idade e clase social. Internet chega actualmente a un máximo local: estabilízase o seu uso en torno ó 20%.

Xabier destaca a carencia de métodos fiables de medición de audiencias. Sobre todo para poder invertir en publicidade e medi-lo seu impacto.

Peculiaridades de internet:

• fluxo de comunicación individual (os blogs como a metáfora da fragmentación do poder de dar noticias)
• o idioma como única barreira
• mercados de nicho como potencialidade para crear rede
• internet como retroalimentación dos medios (radios e sms ou chats, o 90% das cartas ó director de El País xa chegan por internet)
• inmediatez do medio
• un medio sen modelos claros (en xornais é o New York Times, na tv a BBC). Isto para Xabier é unha vantaxe máis que un inconveniente. Mais sí un problema como modelo comercial: os réditos da publicidade son moi poucos pola carencia de medidas válidas de audiencias, do impacto. A publicidade en internet bastante barata tamén por isto.

A configuración de turnos de traballo nos xornais dixitais faise en función das estatísticas de visitas xeográficas (o público potencial dos xornais).

O paso da web 1.0 á 2.0. Xabier fala do paso de unha a outra e o que isto implica. Non se extende demasiado porque disto se falará no resto do seminario.

Facémolo descanso da mañán.

# Internet, ONG e movementos sociais. 12:30h – 14:00h

As potencialidades de internet para este tipo de organizacións:

• O público de internet: xóvenes e de clase media
• A internetalización dos medios. Internet como fonte de información. O caso Lewinsky como noticia nacida en internet e que case lle costa a presidencia a Bill Clinton. Nota da importancia: máis da metade do programa do máster de xornalismo do país (en torno ó 80%) está enfocado ó xornalismo dixital.
• Comunidades de intereses de alcance mundial
• Medio multifacético por excelencia: combinación de texto, imaxe e video
• Participación

Comezamos un análise DAFO de internet como medio

- Factores internos: fortalezas

• Carácter multifacético
• Comunicación uni/multidireccional
• Inmediatez
• Facilidade e baixo custo para creación de arquivo

- Factores internos: debilidades

• Persoal especializado e entusiasta, adecuado ó medio. Un xornalista pode non ser a persoa adecuada polas características específicas do medio
• As características do medio: a lectura transversal do medio.
• Departamento dedicado exclusivamente
• Equipo informático
• Produción en varios formatos é cara (para as persoas e os medios)

- Factores externos: oportunidades

• Campañas de alcance mundial, inviables polos medios convencionais
• Facilita contactos internacionais e creación de redes de intereses (con expertos en determinados temas e moi participativos)
• Información como activo de luxo, internet como plataforma para acceder ós medios convencionais

- Factores externos: ameazas

• Medio de minorías (equipamento necesario para acceder). A maioría dos beneficiarios dos programas de cooperación internacional non teñen acceso
• Non se compren as expectativas creadas (actualización, calidade) a imaxe pode verse afectada
• Presión pola rapidez provoca erros que poden diseminarse moi rápidamente (carta de García Márquez falsa sobre o seu cancro de pel e que se reproduciu en varios medios)
• Progresivo descrédito das ONG hai que ser moi cuidadoso coa información que se emite (netiqueta, agresividade emocional das campañas de ONGD, …)
• Confidencialidade dos datos persoais dos suscritores das listas de correo ou boletíns (direccións públicas dos receptores dos correos, facilidade para darse de baixa, …)
• Unha vez se abre a participación da páxina ou servizo “xa non se pode cerrar”. O problema da edición de contidos en internet. Abrir a xente do entorno (control das altas) como práctica recomendada
• Abundancia de correo-lixo repercute na visibilidade das campañas de mailing

Remata o DAFO e comezamos coa planificación dunha web para as organizacións:

• Definir o propósito comunicativo (proactivo, reactivo, pasivo). Mellor empezar paso a paso, non empezar polo máis ambicioso
• Definir identidade, estilo, público
• Avaliar recursos dispoñibles (x ex: si se deixan correos-e na web responder ó que chegue, web en construción, …)
• Elaborar plan de comunicación
• Levalo á práctica, facer avaliacións periódicas e revisar si é necesario

A continuación falamos de certas características das noticias e dos medios:

• Qué é ou non noticiable? Novidade, cómo se conta a noticia, …
• Audiencia según perfil e xeografía
• Timing ou oportunidade da noticia
• Elección do medio adecuado

A continuación Xabier céntrase en explicar as boas prácticas da relación cos medios (redacción de noticias, relación cos medios, tempos e días para enviar noticias, preparar preguntas …).

Ábrese un pequeno debate da relación ONGD-medios. Qué facer cando se terxiversa a información? Xabier destaca que o dereito de réplica protexe na teoría a falsidade da información.

A continuación pasa a explicar a actitude ante o contacto cos medios, se eles son os que van á noticia e non a noticia lles chega a eles.

Rematamos con isto a sesión matinal.

O certo é que logo de apenas 2 días xa nos damos conta do arraigados que están certos concetos na sociedade e o difícil que se fai superalos.

Fóra dos círculos open-source (sobre todo xente provinte do soft libre, pero non só) a idea do modelo aberto resulta confusa. O principal escollo co que nos atopamos é o de amosa-la rentabilidade deste modelo para as empresas. Aínda se consideran as patentes como un mal necesario.

Este punto xa o tivemos presente, e por iso, á hora de amosar casos, optamos por facelo da industria farmacéutica e explicar por encima os mesmos problemas na do software (pois non tíñamos tempo suficiente para todo e na farmacéutica son moito máis claros as vantaxes, inconvenientes e costos sociais da elección do modelo). Amosando de xeito paralelo a relación de dúas das industrias que traballan con código. Por suposto, a actualidade é un gran actor do noso relato, que tamén decantou a nosa elección.

Así, nas charlas, logo dunha breve introdución á relación entre tecnoloxía e desenvolvemento e á relación entre patentes e desenvolvemento, entramos de cheo na explicación da industria, tendo a Novartis como a nosa empresa exemplo: usando o xuízo contra a India e a noticia de que abre os seus datos noutros produtos. Modelo cerrado VS Modelo aberto na mesma empresa.

Certamente confiamos en que puidésemos visibiliza-lo conflito: a elección de modelos cerrados ou modelos abertos non é trivial, senón que ten consecuencias para o desenvolvemento de países, empresas e persoas.

Como experiencia piloto foi positiva según o vexo agora. Tamén necesaria. Por iso, creo que deberemos seguir explorando este camiño, aínda que quizá con outro tipo de iniciativas. Xa vos iremos contando.

El desarrollo es un proceso económico por el cual las comunidades o los países mejoran de forma sostenida su productividad. Los salarios reales, y con ellos el bienestar crecen a fin de cuentas, paralelos a la productividad. En líneas generales la productividad es la medida media del valor que un trabajador normal puede crear en una hora de su trabajo en una economía dada.

¿Cómo mejoran la productividad los países? Básicamente de dos maneras:

• importando tecnología y por lo tanto, directa o indirectamente pagando licencias y patentes
• mejorando la formación y el sistema educativo y facilitando el acceso a la cultura y la salud por sus ciudadanos, lo que implica pago de copyrights y derechos de autor a los grandes productores multimedia y las farmaceuticas.

(Tecnoimperialismo – David de Ugarte)

Sendo así, as patentes e o copyright non fan máis que retrasar ou impedi-lo desenvolvemento a través da enaxenación de recursos no proceso de transferencia tecnolóxica e obstaculizando o emponderamento:

Los derechos de propiedad intelectual más estrictos aumentan el precio de la transferencia de tecnología y amenazan con excluir a los países en desarrollo del sector dinámico de conocimiento en esferas como los programas de computación y los medicamentos genéricos.

(PNUD 1999)

Polo tanto, pódese concluir que os mecanismos de restricción do coñecemento non son beneficiosos para o desenvolvemento dos países e persoas, pois fomentan a dependencia e impiden a soberanía.

Non sirven estos mecanismos para dar un “xusto pago” polo consumido, senón para que o resto dos axentes non pasen de consumidores a produtores, de que non se convirtan en competidores.

Baste recordar que a tecnoloxía é unha forma de vantaxe competitiva na economía mundial. Posuíla ou non posuíla non é unha situación trivial, senón que é a base da soberanía.

A día de hoxe, existen 4 instrumentos/reivindicacións fundamentais da cooperación internacional. A saber: AOD (Asistencia/Axuda Oficial ó Desenvolvemento), débeda externa (enténdase a súa condonación ou sustitución por outros recursos), comercio e transferencia de tecnoloxía e coñecementos.

O último punto é quizáis o menos coñecido, porén do máis importante para pasar da asistencia á cooperación real: ó emponderamento.

Para entender por qué digo isto, debemos primeiro coñecer cómo se desenvolven os países ou rexións, cal é a relación entre tecnoloxía e desenvolvemento. Para iso adxunto un gráfico (PNUD 2001) moi explícito. É común crer que a tecnoloxía é consecuencia do desenvolvemento (un output do mesmo), mais tamén pode ocorrer á inversa: a tecnoloxía pode ser unha ferramenta para o mesmo, un input. O gráfico déixao moi claro.

Deste xeito, vese fácilmente cómo o desenvolvemento pivota sobre 2 estratexias complementarias:

• inversión de recursos no cambio tecnolóxico
• inversión de recursos en educación, sanidade e cultura

A discusión non é trivial e do modelo aplicado depende en gran medida o éxito ou fracaso da iniciativa (amén de condicionantes externos, claro!).

O que pretendo deixar claro hoxe é a importancia do cambio tecnolóxico no desenvolvemento dos países, un factor un tanto olvidado no mundo da cooperación.

Baste recordar qué significou (para os países industrializados) pasar á era informacional: un aumento da produtividade e, polo tanto, de acumulación de riqueza, que en última instancia redunda en benestar. Por iso, a longo plazo, a única estratexia viable para obter desenvolvemento pasa por implementa-lo cambio tecnolóxico. Pasar dunha sociedade agraria a unha industrial, dunha industrial a unha informacional. Castells resume moi ben tódolos matices deste proceso…

La tecnología es una dimensión fundamental del cambio social. Las sociedades evolucionan y se tranforman a través de una compleja interacción de factores culturales, económicos, políticos y tecnológicos. Es preciso, pues, entender la tecnología en el seno de esta matriz multidimensional. Con todo, la tecnología tiene una dinámica propia. El tipo de tecnología que se desarrolla y difunde en una determinada sociedad modela decisivamente su estructura material. Los sistemas tecnológicos evolucionan de forma gradual hasta que se produce un cambio cualitativo de primera magnitud: una revolución tecnológica, que lleva a un nuevo paradigma tecnológico.
[...]
El proceso de transición histórica avanza con la absorción de las formas sociales precedentes por las nuevas y emergentes, de modo que las sociedades son considerablemente más confusas que los modelos que creamos con fines heurísticos. ¿Cómo sabemos que un paradigma dado (por ejemplo, el informacionismo) es dominante respecto a los otros (por ejemplo, el industrialismo)? La respuesta es sencilla: por su rendimiento superior en cuanto a acumulación de riqueza y poder. Las transiciones históricas son moldeadas por el mundo de los que ganan. Este hecho no implica ningún juicio de valor. En realidad, no sabemos si el hecho de producir más y más entraña valor superior alguno en términos de humanidad. La idea de progreso es una ideología. Lo bueno, lo malo o lo indiferente que sea un nuevo paradigma depende de la perspectica, de los valores o de los criterios de calidad. Sabemos que es dominante porque, al imponerse borra la competición por medio de la eliminación. En este sentido el informacionismo es el paradigma dominante de nuestras sociedades, que sustituye y subsume al industrialismo.

(Manuel Castells, epílogo á obra de Pekka Himanen “La ética hacker y la era del informacionalismo“)

Todo el mundo dice que el cambio es implacable e inevitable, pero no tiene finalidad, en el doble sentido de que carece de propósito y no tiene fin. El progreso tiene una línea histórica; el cambio, no. [...]

El progreso se mide en relación con las metas definidas desde el punto de vista humano; el cambio y la innovación se miden por su éxito en el mercado.

Entón chega o cortocircuito e maduro ideas para o próximo café-tertulia que imos dedicar á globalización e ó papel das ONGD neste proceso de cambio.

Deben as ONGD convencionais liderar o proceso de converti-lo cambio en progreso? Si quixeran… poderían facelo?

Ou, máis ben, debemos artellar unha sociedade civil globalizada que presione na reforma e creación de axentes multilaterais de gobernabilidade global? Deixarse de nimias reformas que son o mesmo de sempre pero con outra cara.

Relacionadas:

• Globalización: 3 apuntes e unha conclusión. Un post onde se condensa a miña visión da globalización.
• Mundialización da economía, da sociedade e da universidade. Unha serie de relatorios feitos na Universidade de Vigo.
• Identidade e globalización: a neofeudalización. Un apunte introdutorio para converti-lo cambio en progreso, para usa-las ferramentas existentes de forma proactiva.